Evenementen

AI-kosten: in 2026 gaat AI van pilot naar factuur

Op 21 oktober heeft MEOGROUP tijdens MEOCONNECT in Parijs de 1e Barometer van de kosten van AI onthuld voor een publiek van besluitvormers uit Inkoop, Finance en IT. Eerste vaststelling: 62% van de bedrijven vergelijkt hun AI-budget niet met hun werkelijke uitgaven. Het gebruik versnelt, maar de sturing van AI-kosten gaat trager vooruit.

“Mijn stelling is dat AI dit jaar van pilot naar factuur gaat.” Steve Gordon, partner van MASAÏ, de adviespoot van MEOGROUP, opende zo de presentatie van de Barometer. Vier jaar na de komst van assistenten voor het grote publiek is AI de pilotprojecten ontgroeid. AI verschijnt nu in budgetten, contracten en facturen.

Drie cijfers uit de Barometer vatten de kloof samen tussen gebruik en sturing. 62% van de bedrijven vergelijkt hun AI-budget niet met hun werkelijke uitgaven. 81% van de AI-projecten in productie beschikt niet over een becijferde return on investment. 72% van de bedrijven heeft nooit de exitkosten van hun belangrijkste AI-leverancier beoordeeld.

De keynote van Asma Mhalla, politicoloog gespecialiseerd in de geopolitiek van AI, gaf deze gegevens hun strategische duiding. De paneldiscussie onder leiding van Stéphane Soumier, economisch journalist, confronteerde ze met de realiteit op het terrein. Aan tafel: Florence Baiget, Group Chief Procurement Officer van Veolia en lid van het Uitvoerend Comité, Nabil El Khedri, Chief Financial Officer van Société des Grands Projets, en Grégoire Mentré, Performance & Transformation Director van Thales.

De AI-factuur verandert van aard

Het eerste cijfer hangt samen met een modelverschuiving. AI-kosten waren gebaseerd op licenties per gebruiker. Voortaan hangen ze af van verbruik, en agents vermenigvuldigen dat: waar een assistent één vraag beantwoordt, voert een agent een volledig proces uit om die te behandelen.

Florence Baiget vatte het samen met een reflex uit een inkoopafdeling: “Dit is een concept dat in Inkoop volkomen bekend is: er is de prijs en er is het volume. We hebben de prijs van de token met 75% verlaagd, maar de volumes met AI-agents zijn geëxplodeerd. Uiteindelijk ga je eerder keer 250 in termen van prijs.”

Grégoire Mentré situeert precies de blinde vlek: “Onze projectkosten zijn iets wat we kunnen zien. Wat we veel moeilijker zien, is dit begrip van verbruik door agents.” Bij Thales loopt het antwoord via strakke governance, regelmatige opvolging en uitgavenplafonds die aan de agents zelf worden opgelegd.

Veolia heeft voor dezelfde discipline gekozen. De groep maakt onderscheid tussen een tool voor dagelijkse productiviteit en een beveiligde omgeving die is voorbehouden aan complexe agents, waarvan de kosten sterk verschillen. Het heeft ook tokenbudgetten ingevoerd, met plafonds, naar het model van budgetten in euro en koolstof. Zo’n budget veronderstelt dat men de werkelijke uitgave kent, precies datgene wat 62% van de bedrijven niet met hun budget afstemt.

De waarde is zichtbaar, maar de meting ervan moet nog worden opgebouwd

De aanwezige besluitvormers zijn het over één punt eens: AI levert winst op. Toch laat de Barometer zien dat 81% van de AI-projecten in productie geen becijferde return on investment heeft.

Nabil El Khedri illustreerde de moeilijkheid van meten: “Vroeger deed ik vijf taken. Vandaag ga ik dankzij AI een zesde taak doen die ik voordien zelfs niet deed.”

De resultaten zijn nochtans tastbaar. De financiële directie van de SGP heeft een interactieve kaart gebouwd van de kosten van Grand Paris Express, met zijn 68 stations en 200 km aan lijnen. Het project was geraamd op tussen 1 en 1,5 M€ over zes maanden. Het team ontwikkelde het intern met een AI-assistent uit de markt, voor minder dan 10.000 € aan toolkosten, en nam het eind augustus in gebruik. Het Green Bond-rapport, dat 30.000 € kostte, wordt nu geproduceerd zonder extern budget. Nabil El Khedri trekt daaruit één overtuiging: stakeholders zullen aan strengheid winnen, en organisaties die niet voorbereid zijn, zullen als eerste blootgesteld worden.

Grégoire Mentré pleit voor selectiviteit. Voor volgend jaar behoudt hij vier use cases, elk met een productiviteitsdoelstelling, en hij houdt regelmatig stuurcomités om snel te stoppen met wat niet werkt.

Florence Baiget wijst op twee posten die vaak ontbreken in de berekening. Eerst de datakwaliteit, een kostbare voorwaarde die zelden wordt opgenomen in de totale kost van een project. Vervolgens de afbouwkeuzes: een AI-tool rechtvaardigt het stopzetten van abonnementen of modules die redundant zijn geworden, en die besparingen maken deel uit van de waardeberekening.

Afhankelijkheid, de blinde vlek in de sturing van AI-kosten

Het derde cijfer is het meest strategisch: 72% van de bedrijven heeft nooit geëvalueerd wat het hen zou kosten om hun belangrijkste AI-leverancier te verlaten.

Asma Mhalla gaf dit cijfer zijn volle betekenis. Volgens haar zijn de grote AI-spelers geopolitieke knelpunten geworden: één eenzijdige politieke beslissing kan volstaan om de toegang tot een dienst af te snijden. Ze nodigt leiders uit om de vraag economisch te formuleren: “Morgen hebt u geen toegang meer: hoeveel kost dat u, hoelang bent u autonoom, hoelang kunt u overleven? Dat zijn vragen van economisch model, en plots wordt de technologische vraag een vraag voor het directiecomité.”

Op het terrein loopt het antwoord eerst via contracten. Bij Veolia komt geen enkele tool binnen zonder een goedkeuringsproces dat samen met de juridische directie is opgebouwd en eisen inzake datareversibiliteit omvat. “Natuurlijk is de prijsonderhandeling belangrijk, maar datareversibiliteit maakt vaak deel uit van de moeilijkste onderwerpen om te onderhandelen. Maar we laten dat niet los”, benadrukt Florence Baiget. De groep steunt daarvoor op een team van in IT gespecialiseerde inkopers, die continu worden opgeleid.

Grégoire Mentré herinnert eraan dat een informatiesysteem zonder Amerikaanse technologie vandaag nog altijd buitengewoon moeilijk op te bouwen is. Thales classificeert zijn data daarom naar gevoeligheidsniveau en kiest hun hosting dienovereenkomstig, van interne servers voor de gevoeligste data tot trusted cloud-oplossingen. Bij Société des Grands Projets heeft een dienstonderbreking deze zomer Nabil El Khedri overtuigd om lokale open-sourcemodellen te testen, om de continuïteit van zijn applicaties te garanderen. Zijn regel is in één woord samen te vatten: wendbaar blijven.

Drie vragen om te stellen voordat het budget 2027 wordt afgerond

Deze drie cijfers vertalen zich in drie concrete vragen voor de directies Inkoop, Finance en IT.

  • Kennen we onze werkelijke AI-uitgaven, inclusief verbruik en integratie, en toetsen we die elk kwartaal aan het goedgekeurde budget?
  • Welke waarde-indicator volgen we voor elke use case in productie, en wie is daarvoor verantwoordelijk?
  • Hoeveel zou het ons kosten om onze belangrijkste AI-leverancier te verlaten, en hoelang zouden we zonder hem kunnen functioneren?

Plaats uw organisatie ten opzichte van het panel

De Barometer gaat verder dan deze drie cijfers. Deze resultaten onderstrepen het belang van een betere sturing van de uitgaven, het objectiveren van de productiviteitswinsten en het anticiperen op technologische afhankelijkheden.

De uitdaging is voortaan te weten hoeveel AI kost, wat het oplevert en welke afhankelijkheden het creëert.

Als u deze resultaten verder wilt verdiepen of van gedachten wilt wisselen over de toepassing ervan op uw organisatie, staan de teams van MEOGROUP tot uw beschikking om het gesprek voort te zetten.

MEOGROUP presenteert zijn volledige resultaten rechtstreeks aan uw teams, om uw organisatie ten opzichte van het panel te positioneren, uw blinde vlekken te identificeren en prioriteit te geven aan uw afwegingen.

Vraag een presentatie van de barometer aan